رسيدگيت به نفس خويش براى تو كارى است مهم - پيمان مىبنديم . اى عمر ! تو به راستى كسى گشته‌اى كه كار سرپرستى همهء امّت محمّد ( ص ) - از سپيد و سياه - به تو سپرده شده است . دوست و دشمن ، بزرگزاده و فرو دست ، توانا و ناتوان ، در كنار تو مىنشينند و همهء آنان دربارهء دادگرى ، حقّ و بهره‌اى بر گردن تو دارند . از اين رو ، اى عمر ! بنگر كه چگونه رفتار مىكنى . ما آن روزى را به ياد تو مىآوريم كه در آن ، رازها بر ملا مىگردد ( 1 ) و همهء چيزهاى پنهان و پوشيده آشكار مىشود ؛ و همهء چهره‌ها ، روى به سوى پادشاهى توانا كه با نيرومندى خود بر همگان چيره گشته است مىنهند و مردم با خردى و ناچيزى خويش ، چشم به داورى او مىدارند و از كيفر وى در بيم و به بخشايش او دل خواهند بست . ما آگاه گشته‌ايم كه در اين امّت ، مردانى هستند كه در ظاهر برادر و در باطن دشمن‌اند . ما از اين كسان به خدا پناه مىبريم . اين نوشتهء ما بايد آن گونه بر دل تو بنشيند كه از دل و انديشهء ما برخاسته است . 1 . الطّارق / 9 . - م . ( 1 ) 353 / 4 نامهء عمر ، در پاسخ نامهء ابو عبيده و معاذ الأزدى ( دو نسخهء خطّى پاريس ) ورق 27 / ب - 28 / ألف ( 51 / ألف - 51 / ب ) . پس از بازگشت پيك عمر ، وى بىدرنگ به نامهء آن دو پاسخ داد و ابو عبيده را به فرمانروايى برگماشت و به او دستور داد كه مردم را پند دهد . اين نامه را شدّاد بن اوس بن ثابت ، برادرزادهء حسّان بن ثابت انصارى آورد ؛ و آن ، پاسخ نامهء ابو عبيده و معاذ به عمر بود : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از بندهء خدا عمر ، امير مؤمنان به ابو عبيدة بن جرّاح و معاذ بن جبل . درود بر شما . من همراه شما ، خداوندى را مىستايم كه جز او آفريدگارى نيست . اما بعد ، من شما را به پرهيز از نافرمانى خدا ، سفارش مىكنم كه خشنودى پروردگار و بهره‌ورى جان شما در آن است . هنگام سختگيرى بر ناتوانان ، پرهيزگارى ، براى زيركان خود دست آورده و غنيمتى است . نامهء شما كه در آن با من پيمان بسته و ياد كرده بوديد كه كار ( مهار كردن ) نفس من براى من مهم است ، به دست من رسيد . شما از